Deneme sınavlarından çıktıktan sonra her adayın aklındaki ilk soru şudur: "Bu netlerle gerçek YKS'de kaç puan alır ve kaçıncı olurdum?" ÖSYM'nin YKS puan hesaplama sistemi basit bir çarpma işleminden ibaret değildir; Türkiye ortalaması, standart sapma, ağırlıklı standart puan (ASP) ve Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP) olmak üzere dört aşamalı bir istatistiksel modele dayanır.
Bu rehberde YKS puanınızın ÖSYM tarafından adım adım nasıl hesaplandığını anlaşılır örneklerle açıklıyoruz.
1. Adım: Ham Netlerin Hesaplanması (4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür)
TYT, AYT ve YDT oturumlarındaki her test için doğru cevap sayınızdan, yanlış cevap sayınızın dörtte biri (0,25) çıkarılarak ham netiniz bulunur:
Formül: `Net Sayısı = Doğru Sayısı - (Yanlış Sayısı ÷ 4)`
Önemli Kural (0,5 Ham Puan Kuralı): TYT puanınızın hesaplanabilmesi için TYT Türkçe veya TYT Temel Matematik testlerinin en az birinden 0,5 veya daha fazla net yapmış olmanız şarttır.
2. Adım: TYT ve AYT Testlerinin Puan Türlerine Ağırlık Etkisi
4 yıllık lisans bölümlerine yerleşirken kullanılan SAY (Sayısal), EA (Eşit Ağırlık), SÖZ (Sözel) ve DİL (Yabancı Dil) puanlarında oturumların ağırlığı şöyledir:
| Puan Türü | TYT Katkısı (%40) | AYT / YDT Derslerinin Katkısı (%60) |
|---|---|---|
| TYT Puanı (2 Yıllık) | Türkçe (%33), Matematik (%33), Fen (%17), Sosyal (%17) | AYT Etkisi Yoktur (%100 TYT) |
| Sayısal (SAY) | %40 TYT | AYT Matematik (%30), Fizik (%10), Kimya (%10), Biyoloji (%10) |
| Eşit Ağırlık (EA) | %40 TYT | AYT Matematik (%30), Edebiyat (%18), Tarih-1 (%7), Coğrafya-1 (%5) |
| Sözel (SÖZ) | %40 TYT | Edebiyat (%18), Tarih-1 (%7), Coğrafya-1 (%5), Tarih-2 (%8), Coğrafya-2 (%8), Felsefe (%9), Din (%5) |
| Dil (DİL) | %40 TYT | YDT Yabancı Dil Testi (%60) |
3. Adım: Standart Sapma YKS Puanını Nasıl Değiştirir?
Halk arasında bilinenin aksine, standart sapma "kimsenin yapamadığı tek bir zor soruya ekstra puan verilmesi" değildir! ÖSYM soru bazında değil, test bazında (ders bazında) standart sapma uygular.
4. Adım: OBP (Okul Puanı) Yerleştirme Puanına Nasıl Eklenir?
100 ile 500 arasında hesaplanan YKS Ham Puanınızın üzerine lise diploma notunuzdan gelen Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP) eklenerek Yerleştirme Puanınız (Y-TYT, Y-SAY, Y-EA, Y-SÖZ, Y-DİL) oluşturulur:
| Lise Diploma Notu | OBP Puanı (×5) | Normal Yerleştirme Ek Puanı (×0.12) | Kırık OBP Ek Puanı (×0.06) |
|---|---|---|---|
| 100 Diploma Notu | 500 OBP | +60,0 Puan | +30,0 Puan |
| 90 Diploma Notu | 450 OBP | +54,0 Puan | +27,0 Puan |
| 80 Diploma Notu | 400 OBP | +48,0 Puan | +24,0 Puan |
| 70 Diploma Notu | 350 OBP | +42,0 Puan | +21,0 Puan |
| 60 Diploma Notu | 300 OBP | +36,0 Puan | +18,0 Puan |
| 50 Diploma Notu | 250 OBP | +30,0 Puan | +15,0 Puan |